Блокчейн ба технологи
Түр зуурын алдагдал гэж юу вэ? DeFi, DEX, LP сан
DeFi гэдэг үг хаа сайгүй гардаг ч яг юуг хэлж байгааг цөөхөн хүн тайлбарладаг. Төвлөрсөн ба төвлөрсөн бус биржийн ялгаа, хөрвөх чадварын сан хэрхэн ажилладаг, түр зуурын алдагдал яагаад үүсдэгийг задлав.
DeFi бол крипто мэдээнд хамгийн олон давтагддаг товчлолуудын нэг. Гэвч ихэнх тайлбар «төвлөрсөн бус санхүүгийн протокол» гэсэн бас нэг ойлгомжгүй өгүүлбэрээр эхэлдэг.
Энэ нийтлэлд DeFi-г бүрдүүлдэг бодит эд ангиудыг задалж, тэдгээрийн ард ямар эрсдэл байгааг харуулна.
DeFi гэж юу вэ
DeFi гэдэг нь банк, брокер зэрэг зуучлагчгүйгээр, зөвхөн кодоор ажилладаг санхүүгийн үйлчилгээ.
Уламжлалт санхүүтэй харьцуулбал
Уламжлалт санхүүд зээл авах гэвэл банк таныг шалгаж, шийдвэр гаргаж, гүйлгээг гүйцэтгэнэ. DeFi-д тэр бүх алхмыг ухаалаг гэрээ гүйцэтгэнэ: барьцаа тавь, гэрээ автоматаар зээл өгнө, нөхцөл зөрчигдвөл автоматаар барьцааг борлуулна.
Давуу тал ба төлөөс
Давуу тал нь: хэн ч, хаанаас ч, зөвшөөрөлгүйгээр ашиглана. Сул тал нь мөн адил: алдаа гаргавал засах хүн байхгүй. Гэрээнд алдаа байвал мөнгө алдагдана, буруу хаяг руу явуулбал эргэхгүй.
DEX ба CEX
CEX (Centralized Exchange, төвлөрсөн бирж) — Binance гэх мэт компанийн удирддаг бирж. Та койноо тэдэнд хадгалуулна.
DEX (Decentralized Exchange, төвлөрсөн бус бирж) — компани удирддаггүй, та өөрийн хэтэвчээ шууд ухаалаг гэрээнд холбож арилжаална. Койн платформ дээр орохгүй.
Гол ялгаа: хадгалалт
Гол ялгаа нь хадгалалт (энэ ойлголтыг хувийн түлхүүрийн нийтлэл-д үзсэн):
| CEX | DEX | |
|---|---|---|
| Койныг хэн барина | Платформ | Та өөрөө |
| Бүртгэл, KYC | Шаардлагатай | Шаардлагагүй |
| Хурд, ашиглалт | Хялбар, хурдан | Илүү төвөгтэй |
| Гол эрсдэл | Платформ унах, данс хаагдах | Гэрээний алдаа, өөрийн алдаа |
| Дэмжлэг | Байдаг | Байхгүй |
Эхлэгчид аль нь вэ
Эхлэгч хүн ихэвчлэн CEX-ээс эхэлдэг нь зөв: интерфейс ойлгомжтой, алдаа гаргахад засах боломж байдаг. DEX бол сүлжээн дэх үйлдэлд дассаны дараах алхам.
Хөрвөх чадварын сан (Liquidity Pool)
Хөрвөх чадварын сан гэдэг нь хэрэглэгчид хоёр койноо нийлүүлж үүсгэсэн, арилжаа хийхэд ашиглагддаг нөөц.
Хэн таны эсрэг талд байна вэ
DEX-д захиалгын дэвтэр байдаггүй. Тэгвэл хэн таны эсрэг талд арилжаалах вэ? Хариулт нь: сан.
Жишээ нь ETH/USDT сан гэж бодъё. Хэрэглэгчид энэ санд ETH болон USDT-г тэнцүү үнийн дүнгээр хийнэ. Хэн нэгэн ETH худалдаж авахыг хүсвэл сан руу USDT өгч, сангаас ETH авна. Хүн хүнтэй биш, хүн сантай арилжаална.
AMM: үнийг хэрхэн тогтоодог вэ
Үнийг автомат зах зээл үүсгэгч (AMM, Automated Market Maker) гэх томьёо тогтооно: сан дахь хоёр койны харьцаа өөрчлөгдөхөд үнэ өөрчлөгдөнө. ETH их авагдах тусам санд ETH цөөрч, үнэ өснө.
Хөрвөх чадвар нийлүүлэгч (LP)
Хөрөнгөө санд хийсэн хүмүүсийг хөрвөх чадвар нийлүүлэгч (LP) гэх бөгөөд тэд арилжааны шимтгэлээс хувь авдаг. Энэ бол тэдний урамшуулал.
Түр зуурын алдагдал (Impermanent Loss)
Энэ бол DeFi-гийн хамгийн буруу ойлгогддог нэр томьёо. Ликвид нийлүүлэхээр бодож байгаа хүн заавал ойлгох ёстой.
Энэ юу гэсэн үг вэ: санд хөрөнгөө хийснээс болж, зүгээр л барьж байснаас бага үлдэх байдал.
Яагаад ингэдэг вэ? Сангийн томьёо хоёр койны харьцааг тэнцвэржүүлэхийг байнга оролддог. ETH-ийн үнэ огцом өсвөл арилжаачид сангаас ETH-г худалдаж авна — үр дүнд нь таны сан дахь ETH цөөрч, USDT нэмэгдэнэ. Өөрөөр хэлбэл систем таны өсөж буй хөрөнгийг автоматаар зарж байна.
Дараа нь хөрөнгөө гаргахад: сангаас гаргасан нийт үнэ нь тэр хоёр койныг зүгээр л хэтэвчиндээ барьж байсан тохиолдлын үнээс бага байх магадлалтай. Тэр зөрүү нь түр зуурын алдагдал.
«Түр зуурын» гэдэг нэр төөрөгдүүлдэг: үнэ анхны харьцаанд буцаж ирвэл алдагдал арилна. Гэвч буцаж ирээгүй байхад хөрөнгөө гаргавал алдагдал бодит болно. Тиймээс энэ нэрийг «болзошгүй алдагдал» гэж ойлгох нь илүү зөв.
Арилжааны шимтгэлээс олсон орлого энэ алдагдлыг нөхөж чадвал ашигтай, чадахгүй бол алдагдалтай. Хоёр койны үнэ хоорондоо их зөрөх тусам алдагдал том болно — тиймээс стейблкойн хосууд энэ талаар хамгийн тайван байдаг.
Анхаарах эрсдэлүүд
- Ухаалаг гэрээний алдаа. Код нээлттэй ч гэсэн алдаа гардаг. Аудит хийлгэсэн эсэхийг шалга.
- Хуурамч токен. Ижил нэртэй хуурамч токен санд байрлаж болно. Гэрээний хаягийг заавал шалгах хэрэгтэй — хэрхэн шалгахыг эндээс уншаарай.
- Хэт өндөр өгөөжийн амлалт. Жилийн хэдэн зуун хувийн өгөөж амласан сан нь ихэвчлэн шинэ токен хэвлэж төлдөг. Тэр токены үнэ унавал өгөөж утгагүй болно.
- Rug pull. Төслийн зохион байгуулагчид сангийн ликвидийг татаж алга болох. Хэллэгийн нийтлэл-д дэлгэрэнгүй үзсэн.
Дүгнэлт
Санд орох, гарах бүр сүлжээн дэх гүйлгээ тул Gas шимтгэл тооцоонд орох ёстой.
DeFi нь зуучлагчийг кодоор сольсон. Энэ нь зөвшөөрөл шаардахгүй болгосон ч хариуцлагыг бүхэлд нь танд шилжүүлсэн. Дэмжлэгийн алба байхгүй, буцаалт байхгүй, өршөөл байхгүй.
Эхлэх гэж байгаа бол алдаж чадах бага дүнгээр, аль болох танил, урт хугацаанд ажилласан протоколоос эхлээрэй.
Өндөр өгөөжийн ард ихэвчлэн хэлээгүй зардал байдаг. Энэ нийтлэл аль ч протоколыг зөвлөхгүй.